Połowa marca to dla działkowca i ogrodnika czas święty. W głowie rozsada pomidorów i papryki, w planach idealne grządki, a w sercu nadzieja na dorodne plony. Ale jest jeszcze jeden, często pomijany temat, który zadecyduje o powodzeniu całego sezonu. Mowa o owadach.

Prawda jest taka, że możecie mieć najlepsze odmiany warzyw i żyzną ziemię, ale jeśli w ogrodzie zabraknie zapylaczy, plony będą po prostu słabsze.

Na szczęście, żeby ogród zaczął tętnić życiem, nie trzeba zakładać pasieki ani przeznaczać połowy działki pod dziką łąkę. Wystarczy kilka dobrze dobranych roślin wsadzonych między grządki, by stworzyć prawdziwy raj. I tu pojawia się kluczowe pytanie – co sadzić, żeby przyciągnąć konkretnych sprzymierzeńców? Bo nie wszystkie owady lubią to samo. W ogrodzie pracuje dla Was cały zespół specjalistów.

• Pszczoły miodne – to nasi starzy, dobrzy znajomi. Pracowite, ale w małym ogrodzie nie zawsze najważniejsze. Często przylatują większymi grupami, ale mają swoje preferencje.
• Pszczoły dzikie (murarki, miesierki) – to one są prawdziwymi mistrzami efektywności. Często są skuteczniejsze od miodnych, bo pracują szybciej i w bardziej kapryśnych warunkach. Są też łagodniejsze.
• Trzmiele – niezastąpieni twardziele ogrodowi. Potrafią pracować w chłodzie, deszczu i przy silnym wietrze, kiedy inne owady siedzą schowane. Ich technika zapylania jest kluczowa dla pomidorów.
• Motyle – Są mniej wydajne od pszczół, ale dodają ogrodowi magii i przy okazji zapylają rośliny o głębokich kielichach.
• Bzygowate – niedocenieni bohaterowie. Wyglądają jak małe osy, ale są całkowicie nieszkodliwe dla ludzi. Ich larwy to maszynki do zjadania mszyc, a dorosłe osobniki chętnie zapylają kwiaty.

W ogrodzie pracuje jeszcze jedna, często budząca postrach, ekipa. Mowa o osach. Wiem – kojarzą się głównie z bolesnym użądleniem i natręctwem przy stole. Ale warto spojrzeć na nie z innej strony. To prawdziwi pomocnicy w walce z plagą gąsienic! Dorosłe osy żywią się głównie nektarem i sokami roślinnymi, ale ich larwy potrzebują białka. Dorosłe osobniki wyruszają na polowanie, by zdobyć dla nich pokarm. Łapią gąsienice (np. naszego odwiecznego wroga – bielinka kapustnika), tną je na drobne kawałki, żeby łatwiej było je przenieść, i zabierają do gniazda. Jedna kolonia os jest w stanie oczyścić ogród z ogromnej ilości szkodników.

Równie pożyteczne, choć jeszcze bardziej okazałe, są szerszenie. Ich menu również obfituje w gąsienice (w tym te bielinka), muchy i chrząszcze. Są niezwykle skutecznymi łowcami. Czy są niebezpieczne? Tu trzeba być uczciwym – tak, a użądlenie bywa bolesne. Wiadomo, że każdy z nas ma pełne prawo czuć się komfortowo we własnym ogrodzie. Stres przy pracy potrafi zepsuć całą przyjemność – a ogród ma działać dokładnie odwrotnie. Dlatego, jeżeli gniazdo szerszeni znajduje się blisko miejsca, gdzie często przebywamy, nic się nie stanie, jeżeli podejmiemy decyzję o jego usunięciu. Inne elementy ogrodowego ekosystemu przejmą część ich roli, bo natura zawsze dąży do równowagi.

Co dalej? Nie zapominajmy o owadach, które nie zapylają, ale są równie ważne. Bez nich nasze rośliny przegrają walkę ze szkodnikami. To biedronki, złotooki i bzygowate (wspomniane wyżej jako zapylacze).

Jeśli zależy Wam na pszczołach (szczególnie dzikich), stawiajcie na rośliny proste, bogate w pyłek i nektar. Unikajcie kwiatów o pełnych, wielopłatkowych kwiatostanach, które są sterylne i nie dają pożywienia. Pszczoły lubią różnorodność i ciągłość kwitnienia – od wiosny do jesieni.

• Facelia błękitna – absolutny hit. Przyciąga wszystko, co lata i ma skrzydła.
• Nagietek – łatwy, odporny, kwitnie długo i ładnie wygląda między warzywami.
• Ogórecznik lekarski – pszczoły i trzmiele są nim wręcz oszołomione. Do tego sam jest jadalny i ładnie wygląda.
• Lawenda – działa zawsze, niezawodnie.
• Tymianek, oregano, szałwia – zioła, które mają obowiązek znaleźć się w każdym ogrodzie. Są jednymi z najlepszych roślin dla zapylaczy.

Trzmiele to prawdziwi twardziele. Latają, gdy inne owady jeszcze śpią. Chcecie je przyciągnąć? Posadźcie rośliny o głębokich, bardziej skomplikowanych kwiatach, do których trzeba się wcisnąć. To one często zapylają ogórki, pomidory i paprykę lepiej niż pszczoły.

• Pysznogłówka – prawdziwy magnes na trzmiele.
• Szałwia omszona.
• Jeżówka purpurowa.
• Naparstnica – piękna, ale uwaga na toksyczność dla ludzi i zwierząt.

Motyle – bardziej dla oka, ale i one mają swoje zadanie. Lubią duże, kolorowe lądowiska, gdzie mogą usiąść i rozłożyć skrzydła.

• Budleja Davida – jeśli macie trochę miejsca, posadźcie ją.
• Jeżówki – uniwersalne i bardzo wdzięczne.
• Astry – zapewniają nektar późną jesienią.
• Werbeny – delikatne i obfitujące w nektar.

Bzygowate uwielbiają rośliny baldachowe, na których mogą bezpiecznie żerować. Ich larwy zjadają mszyce. Dużo mszyc. Co je przyciąga?

• Koper – to nie tylko przyprawa, to mały, samowystarczalny ekosystem.
• Kolendra – szczególnie gdy zaczyna kwitnąć.
• Marchew – ta, którą zostawicie w ziemi na drugi rok.
• Pietruszka – podobnie, zostawiona na drugi sezon wypuści piękne baldachy.

Biedronki, złotooki i inne owady drapieżne potrzebują nektaru i pyłku, by mieć siłę na polowanie. Jak je zwabić?

• Koper (ponownie!).
• Fenkuł.
• Nagietki (te ozdobne i te lekarskie).
• Krwawnik – roślina o wszechstronnym zastosowaniu.

Osy również chętnie odwiedzą Wasz ogród, jeśli zadbacie o różnorodność. Przyciągnie je wiele z wyżej wymienionych roślin, zwłaszcza te bogate w nektar.

Nie musicie zakładać osobnej rabaty kwiatowej. Wystarczy kilka prostych trików.

• Sadźcie kępami między warzywami. Kilka roślin tego samego gatunku obok siebie działa lepiej niż pojedyncze egzemplarze.
• Mieszajcie gatunki. Niech obok marchwi rośnie koperek, a w rogu grządki zakwitnie kilka nagietków.
• Planujcie ciągłość kwitnienia. Zadbajcie, by od wiosny do jesieni zawsze coś kwitło.
• Zostawcie kawałek dzikości. Stos kamieni, kilka niezgrabionych liści w kącie, przewrócona doniczka – to naturalne schronienia.

Najważniejsze – im większa różnorodność roślin i struktur w ogrodzie, tym więcej życia, a życie samo dba o równowagę. Nie musicie walczyć ze szkodnikami – wystarczy, że zaprosicie ich naturalnych wrogów.

• Płytka miska z wodą i kamieniami – owady, tak jak my, potrzebują się napić. Kamienie wystające z wody to lądowiska.
• Kawałek dzikiego miejsca – sterta drewna, suchych łodyg, kilka kamieni. To schronienie na zimę i miejsce rozmnażania.
• Ograniczenie chemii – absolutna podstawa. Nawet te bezpieczne opryski często szkodzą pożytecznym owadom.
• Hotel dla owadów – szczególnie dla dzikich pszczół, które chętnie zasiedlą puste rurki i trzciny.

Trzymam kciuki za Wasze ogrodowe plany!